Thực đơn cho bé 18 tháng không cần cầu kỳ, nhưng cần đủ đạm, rau, tinh bột và chất béo tốt. Dưới đây là những nguyên tắc đơn giản và gợi ý một tuần để gia đình tham khảo, rồi điều chỉnh theo khẩu vị của con.
Thực đơn dưới đây dành cho bé phát triển bình thường. Nếu con có dị ứng thực phẩm, bệnh lý nền hoặc đang theo chế độ riêng, cha mẹ hãy hỏi bác sĩ nhi khoa hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước.
Nhu cầu dinh dưỡng của bé 18–24 tháng
Ở độ tuổi này, bé đã biết đi vững, chạy nhảy và khám phá khắp nhà. Con cần năng lượng cho vận động nhưng tốc độ tăng cân đã chậm lại so với năm đầu. Vì vậy lượng ăn mỗi bữa không nhiều, nhưng mỗi miếng ăn nên có giá trị dinh dưỡng.
Phần lớn bé trong giai đoạn này ăn ba bữa chính và hai bữa phụ mỗi ngày, kèm sữa theo hướng dẫn của bác sĩ. Bữa chính thường gồm cơm nát hoặc cháo đặc, kèm đạm, rau và một thìa dầu hoặc mỡ. Bữa phụ có thể là trái cây, sữa chua không đường hoặc một miếng bánh mềm tự làm.
Các nhóm chất bé cần mỗi ngày gồm tinh bột để có sức, đạm để xây dựng cơ thể, chất béo tốt cho não bộ, cùng rau và trái cây cho vitamin, khoáng chất và chất xơ. Sắt và canxi cũng là hai vi chất cha mẹ nên để ý, vì bé dễ thiếu nếu ăn lệch món.
Để biết chi tiết nhu cầu năng lượng theo tháng tuổi, cha mẹ có thể tham khảo tài liệu của Viện Dinh dưỡng quốc gia thay vì dựa vào mách bảo truyền miệng.
Nguyên tắc phối hợp nhóm thực phẩm
Mỗi bữa chính nên có đủ bốn phần: tinh bột, đạm, rau và chất béo. Đổi món trong từng phần là thực đơn đã đa dạng.
Với đạm, hãy luân phiên thịt nạc, cá, tôm, trứng, đậu phụ và các loại đậu. Cá béo như cá hồi, cá thu nên có một đến hai lần mỗi tuần nếu bé không dị ứng. Thịt đỏ và gan nên xuất hiện đều để cung cấp sắt.
Với rau, mẹ nên cho bé ăn nhiều màu: xanh lá, cam, đỏ, trắng. Rau củ nấu mềm vừa đủ để bé nhai được. Việc tập nhai giúp hàm phát triển và hạn chế chuyện ngậm thức ăn.
Chất béo tốt đến từ dầu ăn thực vật, bơ, dầu cá, lòng đỏ trứng và các loại hạt xay mịn. Một thìa dầu cà phê thêm vào bát cháo là đủ.
Gợi ý thực đơn cho bé 18 tháng trong 7 ngày
Danh sách dưới đây là một cách phối món tham khảo. Mẹ có thể hoán đổi ngày, thay thịt bằng cá hoặc đổi loại rau theo mùa và theo chợ gần nhà. Lượng ăn cụ thể tuỳ khẩu vị từng bé.
Thứ Hai đến thứ Tư
- Thứ Hai: sáng cháo thịt bằm cà rốt; trưa cơm nát với thịt gà xé nhỏ và canh bí đỏ; chiều chuối chín; tối cơm nát với cá basa hấp và rau muống luộc mềm.
- Thứ Ba: sáng bún nấu mềm với thịt heo và rau cải; trưa cơm nát với đậu phụ sốt cà chua và canh mồng tơi; chiều sữa chua không đường; tối cháo tôm khoai lang.
- Thứ Tư: sáng bánh mì mềm với trứng ốp la chín kỹ; trưa cơm nát với thịt bò xào bí xanh; chiều đu đủ chín; tối cháo cá hồi bông cải xanh.
Thứ Năm đến Chủ nhật
- Thứ Năm: sáng phở thái nhỏ với thịt bò và hành lá; trưa cơm nát với cá thu sốt cà và canh rau dền; chiều bơ dằm; tối cơm nát với trứng cuộn rau củ.
- Thứ Sáu: sáng cháo yến mạch thịt gà và nấm; trưa cơm nát với tôm xay viên hấp và canh bầu; chiều cam cắt nhỏ; tối bún với thịt heo viên.
- Thứ Bảy: sáng cháo cua đồng nấu nhuyễn; trưa cơm nát với gan gà xào thơm và canh khoai mỡ; chiều táo hấp; tối cháo đậu xanh thịt nạc.
- Chủ nhật: sáng xôi nấu mềm với ruốc tự làm ít muối; trưa cơm nát với cá diêu hồng hấp và rau ngót luộc; chiều dưa hấu bỏ hạt; tối súp gà bắp ngô.
Bé đang biếng ăn có thể chia phần nhỏ hơn và tăng bữa phụ một cách hợp lý. Gia đình đang gặp tình huống này nên đọc thêm các cách xử lý khi bé 2 tuổi biếng ăn để tránh biến bữa cơm thành cuộc đối đầu.
Mẹo chuẩn bị nhanh cho bố mẹ bận rộn
Nhiều gia đình đô thị đi làm cả ngày nên không thể nấu mới cho từng bữa. Một cách hiệu quả là dành tối Chủ nhật để sơ chế cho cả tuần: chia thịt và cá thành phần nhỏ, cấp đông trong hộp riêng và ghi ngày bên ngoài. Nhờ vậy, mỗi tối chỉ mất khoảng 20 phút để nấu bữa cho bé.
Vài mẹo thực tế:
- Nấu sẵn nước hầm xương hoặc nước rau củ, đông lạnh thành viên nhỏ để nấu cháo.
- Hấp một mẻ rau củ, chia hộp cho ngày hôm sau.
- Dùng nồi cơm điện hoặc nồi áp suất để cháo, thịt chín mềm trong thời gian ngắn.
Thức ăn đã nấu chín và cấp đông nên được rã đông trong ngăn mát và hâm nóng kỹ một lần, không cấp đông lại. Nếu gia đình có người trông bé ban ngày, mẹ nên in thực đơn và dán sẵn trên tủ lạnh để mọi người nấu thống nhất.
Sau tuổi 2, nhu cầu thay đổi dần. Khi bé lớn hơn, mẹ có thể xem tiếp bài về dinh dưỡng cho trẻ từ 3 đến 6 tuổi để chuẩn bị trước.
Lưu ý về đường, muối và đồ ăn vặt
Vị giác của bé đang hình thành, và những gì con quen hôm nay sẽ ảnh hưởng đến thói quen ăn uống về sau. Mẹ nên nêm nhạt cho bé, thậm chí không cần nêm khi nấu riêng. Đừng dùng nước mắm, bột nêm, hạt nêm hoặc gia vị mặn như món người lớn.
Với đường, hãy hạn chế bánh kẹo, nước ngọt, trà sữa và nước trái cây đóng hộp. Những món ngọt dễ làm bé no nhanh và bỏ bữa chính. Trái cây tươi cắt nhỏ là lựa chọn ngọt tự nhiên tốt hơn nhiều.
Mật ong không nên cho bé dưới 12 tháng tuổi, và với bé trên 12 tháng cũng chỉ nên dùng ít. Hạt nguyên dạng, nho nguyên quả, xúc xích thái khoanh tròn dễ gây hóc, mẹ cần cắt nhỏ hoặc xay mịn, và luôn có người lớn ngồi bên khi bé ăn.
Về an toàn thực phẩm và những khuyến nghị chung cho trẻ nhỏ, cha mẹ có thể tìm đọc thêm tại trang của Tổ chức Y tế Thế giới. Khi bé có dấu hiệu nổi mẩn, ói, tiêu chảy sau khi ăn món mới, hãy ngừng món đó và đưa con đến bác sĩ.
Thực đơn tốt không cần cầu kỳ, mà cần được duy trì đều đặn. Mẹ có thể bắt đầu từ vài món quen thuộc, thêm một món mới mỗi tuần và quan sát phản ứng của con.
