Bé biếng ăn là nỗi lo của rất nhiều gia đình có con quanh tuổi thứ hai. Mẹ nấu cả buổi sáng, con ngậm cơm nửa tiếng rồi lắc đầu. Cả nhà bắt đầu căng thẳng quanh bàn ăn. Đội ngũ biên tập viên giáo dục mầm non cùng giáo viên có kinh nghiệm thường nghe câu chuyện này từ phụ huynh. Bài viết này tổng hợp những gì hiệu quả trong thực tế.
Nếu con có dấu hiệu bất thường, cha mẹ nên gặp bác sĩ nhi khoa trước khi thử bất cứ cách nào.
Bé biếng ăn ở tuổi 2 là gì
Ở tuổi này, tốc độ lớn của bé chậm lại so với năm đầu đời. Nhu cầu năng lượng vì thế không còn tăng vọt. Bé tự nhiên ăn ít đi so với thời còn bú hoặc ăn dặm.
Chúng tôi thường hỏi phụ huynh một câu đơn giản: trong cả ngày, con ăn được những nhóm chất nào? Có bé chỉ ăn vài thìa cơm trưa nhưng uống sữa đều đặn. Bé ăn trái cây và chơi cả buổi không mệt. Bé như vậy thường chưa phải bé biếng ăn thật sự, mà đang ăn theo nhịp riêng.
Bé biếng ăn đáng quan tâm khi bé từ chối phần lớn các bữa trong nhiều tuần liền. Bé cũng có thể chỉ ăn rất ít nhóm món. Hoặc bữa ăn kéo dài hơn một tiếng mà con vẫn không nuốt. Lúc đó, cha mẹ nên theo dõi kỹ hơn và ghi lại thói quen ăn của con trong một tuần.
Nguyên nhân khiến bé biếng ăn trong gia đình
Mỗi bé một lý do, nhưng có vài nhóm nguyên nhân lặp lại. Hiểu đúng nguyên nhân giúp cha mẹ bớt tự trách mình.
Trước hết là giai đoạn bé muốn khẳng định cái tôi. Con bắt đầu nói “không” với nhiều thứ, kể cả muỗng cháo mẹ đưa tới. Từ chối đồ ăn lúc này đôi khi chỉ là cách con thử xem mình có quyền quyết định hay không.
Kế đến là chuyện giờ giấc. Một gia đình ở quận Bình Thạnh cho biết bé uống sữa lúc 4 giờ chiều. Bé ăn nhẹ bánh lúc 5 giờ, rồi đến bữa tối lúc 6 giờ thì bụng vẫn no. Khi giãn khoảng cách giữa các bữa, bé ngồi vào bàn với cảm giác đói thật sự và ăn khá hơn hẳn.
Ngoài ra còn những yếu tố khác:
- Bé uống quá nhiều sữa, nước ngọt hoặc nước trái cây nên no ảo.
- Màn hình bật trong giờ ăn khiến con mất tập trung, nhai lâu và ngậm thức ăn.
- Bé đang mọc răng, đau họng hoặc vừa ốm dậy nên chưa thấy ngon miệng.
- Món ăn thay đổi quá đột ngột về kết cấu, ví dụ chuyển từ cháo nhuyễn sang cơm nát quá nhanh.
- Không khí bàn ăn căng thẳng vì bị ép, dỗ dành hay doạ nạt.
7 cách giúp bé biếng ăn ăn ngon hơn
Dưới đây là những cách nhiều gia đình áp dụng được ngay, không cần dụng cụ đắt tiền. Hãy thử từng cách và đừng nôn nóng thấy kết quả sau một bữa.
1. Giữ giờ ăn đều và chừa khoảng đói
Hãy cố định ba bữa chính và một hai bữa phụ, cách nhau khoảng ba tiếng. Giữa các bữa chỉ cho uống nước lọc. Tránh sữa và bánh kẹo sát giờ ăn. Sau khoảng một tuần, dạ dày của bé sẽ quen nhịp và cảm giác đói đến đúng lúc.
2. Cho con ngồi ăn cùng cả nhà
Trẻ nhỏ bắt chước rất nhanh. Khi thấy ba mẹ, ông bà ăn ngon miệng, bé cũng tò mò muốn thử. Một chiếc ghế ăn riêng đặt cạnh bàn lớn là đủ để con thấy mình là một thành viên trong bữa cơm.
3. Cho bé tham gia chọn và chuẩn bị món
Bé 2 tuổi làm được những việc nhỏ như rửa rau, nhặt đậu hay chọn giữa hai loại trái cây. Một bạn nhỏ từng không đụng đến cà rốt. Sau khi tự tay bỏ cà rốt vào nồi canh, bé lại chịu nếm thử. Cảm giác “đây là món mình làm” có sức hút lớn với trẻ.
4. Chia phần nhỏ, trình bày bắt mắt
Một bát đầy ắp dễ làm bé choáng ngợp. Mẹ hãy múc ít thôi. Khi con ăn hết và xin thêm, bé sẽ có cảm giác thành công. Cắt rau củ thành hình ngôi sao, hình tròn, hoặc xếp thành khuôn mặt cười cũng giúp bé hứng thú hơn.
5. Cho thử món mới nhiều lần, không ép
Nhiều bé cần thấy một món khoảng mười lần hoặc hơn mới dám nếm. Cha mẹ cứ đặt một miếng nhỏ cạnh đĩa, không ép và không bình luận. Nếu con không ăn thì dọn đi nhẹ nhàng và thử lại vào vài hôm sau.
6. Để bé tự cầm thìa, tự bốc
Bé thích tự làm hơn là bị đút. Dù cơm rơi vãi đầy bàn, con vẫn ăn được nhiều hơn khi cảm thấy mình điều khiển được bữa ăn. Cha mẹ có thể đọc thêm cách cho bé tự lập khi ăn để biết từng bước rèn kỹ năng này.
7. Làm phong phú thực đơn mà vẫn đủ chất
Thay vì cố ép con ăn một món, hãy luân phiên các nguồn đạm, rau và tinh bột trong tuần. Bạn có thể tham khảo thực đơn một tuần cho bé 18–24 tháng để lấy ý tưởng phối món. Khi bữa nào bé ăn ít, mẹ không cần bù bằng thật nhiều sữa.
Về dinh dưỡng chung cho trẻ nhỏ, cha mẹ có thể xem hướng dẫn của Viện Dinh dưỡng quốc gia để nắm nhu cầu từng nhóm chất theo độ tuổi.
Điều nên tránh khi bé biếng ăn
Có những việc xuất phát từ thương con nhưng lại làm bé sợ bữa ăn hơn. Có gia đình chạy theo con quanh nhà cả tiếng đồng hồ. Kết quả là bé gắn “ăn cơm” với sự mệt mỏi và la mắng.
Ép ăn, doạ nạt hoặc dỗ bằng phần thưởng như kẹo, bánh là điều cha mẹ nên hạn chế. Bé sẽ học rằng ăn là việc làm vì người lớn, không phải vì cơ thể cần. Cho xem điện thoại để con há miệng cũng là thói quen khó bỏ về sau.
Một sai lầm khác là so sánh con với bạn cùng tuổi. Bé nhà hàng xóm ăn hết bát không có nghĩa con mình có vấn đề. Mỗi trẻ có khẩu vị và tốc độ riêng. Lời so sánh dễ khiến mẹ căng thẳng, rồi sự căng thẳng ấy truyền sang bàn ăn.
Khi nào cần đưa bé đi khám
Phần lớn trường hợp bé biếng ăn do hành vi hoặc giai đoạn phát triển sẽ cải thiện khi cha mẹ điều chỉnh cách tổ chức bữa ăn. Tuy nhiên, có vài dấu hiệu cho thấy cần để bác sĩ thăm khám sớm:
- Bé sụt cân hoặc nhiều tháng liền không tăng cân.
- Con nôn trớ nhiều, tiêu chảy kéo dài hoặc đi ngoài phân bất thường.
- Bé sốt, mệt lả, da xanh xao hoặc chơi kém hơn thường ngày.
- Con nuốt khó, ho sặc khi ăn, hoặc từ chối hoàn toàn nhiều nhóm thực phẩm.
Khi đi khám, cha mẹ nên mang theo nhật ký ăn uống của bé trong một tuần. Bác sĩ sẽ dựa vào đó và biểu đồ tăng trưởng để đánh giá chính xác hơn. Cha mẹ cũng có thể tham khảo các khuyến cáo chung về dinh dưỡng và sức khoẻ trẻ em từ UNICEF Việt Nam.
Bé biếng ăn không phải lỗi của riêng ai. Một bữa cơm vui vẻ, đúng giờ, có cha mẹ ngồi cùng sẽ giúp bé dần lấy lại hứng thú. Hãy kiên nhẫn theo dõi con, ghi lại những thay đổi nhỏ và hỏi bác sĩ khi còn băn khoăn. Mỗi bữa ăn nhẹ nhàng hôm nay là một viên gạch cho thói quen ăn uống lành mạnh sau này của con.
