Trẻ sốt khi nào cần đi khám là câu hỏi gần như bố mẹ nào cũng từng hỏi. Thường là vào lúc nửa đêm, khi con nóng ran trong tay. Ai cũng thương con. Ai cũng sợ mình làm sai.
Bài viết này tổng hợp những điều để cha mẹ bớt hoang mang hơn. Chúng tôi là nhóm biên tập viên giáo dục mầm non, làm việc cùng giáo viên và tham vấn người có chuyên môn về nhi khoa.
Chúng tôi không phải bác sĩ. Mọi thông tin dưới đây chỉ mang tính tham khảo chung. Khi con có dấu hiệu bất thường, bác sĩ luôn là người quyết định.
Sốt ở trẻ nhỏ: những điều cần biết
Sốt là phản ứng của cơ thể khi chống lại tác nhân gây bệnh. Tác nhân thường là virus hoặc vi khuẩn. Bản thân cơn sốt chưa phải là bệnh. Nó là tín hiệu cho biết cơ thể đang tự bảo vệ.
Nhiều gia đình nghĩ sốt càng cao thì bệnh càng nặng. Cách nghĩ này chưa hẳn đúng. Có bé sốt 39 độ vẫn chơi và vẫn ăn uống bình thường. Có bé chỉ sốt nhẹ nhưng lờ đờ, bỏ bú. Trường hợp thứ hai mới đáng lo hơn.
Theo hướng dẫn thông thường, nhiệt độ đo ở nách từ 37,5 độ được xem là có sốt. Từ khoảng 38 độ trở lên, cha mẹ nên theo dõi sát hơn. Con số này có thể khác nhau chút ít tùy dụng cụ đo và vị trí đo. Vì vậy hãy đo theo cùng một cách và ghi lại để so sánh.
Mùa lạnh là lúc trẻ sốt nhiều nhất. Virus hô hấp lan nhanh trong lớp học và trong nhà. Bạn có thể đọc thêm về cách giữ ấm, ăn uống và phòng bệnh trong bài chăm sóc sức khỏe cho trẻ vào mùa lạnh.
Cách theo dõi nhiệt độ và sức khỏe bé
Một chiếc nhiệt kế đáng tin nên có sẵn trong tủ thuốc gia đình. Nhiệt kế điện tử đặt nách là loại nhiều nhà dùng vì dễ làm và an toàn. Nhiệt kế đo tai hoặc đo trán cũng tiện. Bạn cần dùng đúng hướng dẫn của nhà sản xuất.
Khi đo, hãy để bé ngồi yên vài phút. Lau khô nách rồi giữ nhiệt kế đủ thời gian. Đừng đo ngay sau khi bé khóc nhiều hoặc vừa tắm xong. Cũng đừng đo khi bé đang được ủ trong chăn dày, vì kết quả có thể cao hơn thực tế. Nếu số đo bất thường, hãy đo lại sau 15 đến 20 phút.
Chị Thu, một phụ huynh có con 3 tuổi, từng chia sẻ rằng chị đo tới sáu lần trong một giờ và càng đo càng rối. Sau đó chị chọn cách ghi vào sổ nhỏ: giờ đo, số đo và việc đã làm. Nhờ vậy, khi đến phòng khám, chị kể được diễn biến rõ ràng cho bác sĩ. Cách làm đơn giản này rất đáng học.
Ngoài nhiệt độ, hãy nhìn tổng thể con. Bé có tỉnh táo không? Khi hạ sốt, bé có cười hoặc chơi không? Bé có chịu ăn uống không, và tiểu có đủ không? Những điều này nói lên nhiều hơn một con số trên nhiệt kế.
Trẻ sốt khi nào cần đi khám: các dấu hiệu cần đi ngay
Đây là phần quan trọng nhất của bài. Trẻ sốt khi nào cần đi khám phụ thuộc vào tuổi của bé, mức độ sốt và các biểu hiện đi kèm. Bé càng nhỏ thì càng cần thận trọng.
Trẻ dưới 3 tháng tuổi có sốt nên được đưa đi khám ngay. Không nên chờ thêm hoặc tự xử lý tại nhà. Cơ thể trẻ sơ sinh còn rất non. Bệnh có thể tiến triển nhanh trước khi biểu hiện rõ ràng.
Với trẻ lớn hơn, hãy đưa bé đến cơ sở y tế sớm nếu có một trong các dấu hiệu sau:
- Sốt cao liên tục, khó hạ, hoặc sốt kéo dài trên 2 đến 3 ngày chưa rõ nguyên nhân.
- Co giật, mắt trợn ngược, người cứng hoặc run bất thường.
- Li bì, khó đánh thức, quấy khóc không dỗ được hoặc yếu ớt bất thường.
- Thở nhanh, khó thở, rút lõm lồng ngực, môi tím tái.
- Nôn nhiều, đau bụng dữ dội, tiêu chảy nhiều hoặc có dấu hiệu mất nước như môi khô, tiểu rất ít.
- Cứng cổ, đau đầu dữ dội, hoặc xuất hiện ban đỏ trên da không biến mất khi ấn nhẹ.
Trong mùa dịch truyền nhiễm, như sốt xuất huyết hay tay chân miệng, cha mẹ nên theo dõi thông báo từ cơ quan y tế. Bạn có thể tham khảo thông tin tại Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Việt Nam. Sốt kèm biểu hiện lạ trong mùa dịch là lý do để đi khám sớm hơn.
Chăm sóc bé tại nhà trong lúc chờ
Khi bé sốt nhẹ, vẫn tỉnh táo và chưa có dấu hiệu nguy hiểm, cha mẹ có thể chăm tại nhà và theo dõi sát. Việc đầu tiên là cho bé uống đủ nước. Sốt khiến bé mất nước nhanh hơn bình thường. Hãy chia nhỏ thành nhiều lần, như nước lọc, nước canh, sữa hoặc dung dịch bù nước theo hướng dẫn của bác sĩ.
Mặc cho bé quần áo rộng, thoáng, chất liệu cotton. Đừng quấn bé kín với suy nghĩ để ra mồ hôi. Cách này có thể làm nhiệt độ tăng thêm. Phòng nên thoáng mát, tránh gió lùa trực tiếp.
Lau mát bằng khăn ấm ở trán, nách, bẹn có thể giúp bé dễ chịu hơn. Chỉ dùng nước ấm. Không dùng nước lạnh và không xoa cồn. Nước lạnh làm bé rét run. Cồn có thể gây hại khi được hấp thụ qua da. Nếu bé khó chịu, hãy dừng lại.
Về thuốc hạ sốt, bên mình không đưa ra tên thuốc hay liều dùng. Liều phụ thuộc cân nặng và tình trạng từng bé. Hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ, đọc kỹ hướng dẫn trên hộp thuốc và không tự ý phối hợp nhiều loại. Không dùng lại đơn thuốc cũ của người khác.
Bé đang sốt thường biếng ăn, nên đừng ép bé. Hãy cho ăn món mềm, dễ tiêu và chia nhỏ bữa. Nếu bé vốn hay chán ăn, bạn có thể tham khảo bài về bé 2 tuổi biếng ăn để hiểu cách đồng hành nhẹ nhàng. Lúc này, quan trọng nhất vẫn là nước và sự nghỉ ngơi.
Lưu ý: bài viết không thay thế bác sĩ
Mọi thông tin ở đây chỉ giúp phụ huynh hiểu biết chung và biết lúc nào cần tìm đến sự trợ giúp. Chúng tôi không chẩn đoán bệnh và không kê thuốc. Mỗi bé có thể trạng và tiền sử riêng. Chỉ bác sĩ khi thăm khám trực tiếp mới đưa ra đánh giá phù hợp.
Để cập nhật hướng dẫn chính thống về chăm sóc sức khỏe trẻ em, bạn có thể tham khảo cổng thông tin của Bộ Y tế. Bạn cũng có thể hỏi trực tiếp bác sĩ nhi tại cơ sở y tế quen thuộc của gia đình. Khi cần, hãy gọi cấp cứu mà không do dự.
Làm cha mẹ ai cũng có lúc lúng túng khi con sốt. Điều đó rất bình thường. Chuẩn bị sẵn nhiệt kế, ghi chép bình tĩnh, nhớ các dấu hiệu nguy hiểm và sẵn sàng đi khám khi cần là bạn đã làm được phần lớn việc. Chúc các bé mau khỏe và các bậc cha mẹ nhiều bình tĩnh.
